دارایی‌های برابر

شیفته‌ی این تکه‌ی مهربان روستا و پشتیِ تنهایی آنم که توفانها می‌آیند و آرام و رام گره خود را در کنار آن می‌گشایند و بر تیرک آن چهره‌ای گمشده یک لحظه روشن می‌شود و باز دل از من می‌برد. از آن زمان که به یاد می‌آورم خود را می‌بینم که بر روی گیاهان باغ پریشان پدرم خم شده‌ام، به گردش شیره‌ی گیاهی گوش می‌کنم و با چشم شکل‌ها و رنگ‌هایی را بوسه می‌دهم که باد نیم‌شبی بهتر از دست ناتوان آدمیان آبیاری‌شان می‌کند. اعتبار بازگشتی که هیچ سرمایه‌ای به تمسخرش نمی‌گیرد. محکمه‌های نیم‌روز، من مراقبم. منی که از این امتیاز برخوردارم که شکست و اعتماد را، تسلیم و دلاوری را، یکجا با هم حس کنم‌ـــــــــ هیچ‌کس در خاطر من نمانده است جز کنج یک دیدار که آب می‌شود.

در جاده‌ی اسطوخودوس و شراب، در چهارچوب کودکانه‌ای از غبار، کنار هم میان نی‌ها و خارها گام برداشتیم، و یکی از ما می‌دانست که دیگری دوستش دارد. آنکه بعدها پشت مهِ بستر استوارت می‌بوسیدی مردی با چهره‌ای افسانه‌ای نبود. اکنون تو برهنه و از همه بهتری، اما فقط این زمان که از درگاه سرودی ناهموار پا بیرون می‌نهی. فضا آیا همیشه همین فراغت مطلق و درخشان، روی‌کردن دلیرانه، خواهد بود؟ اما وقتی این را پیش‌بینی می‌کنم، گواهی می‌دهم که تو زنده‌ای؛ شیار میان خوبی و تو و بدی من روشن می‌شود. و چون تو را، بی‌جان، از زمین برگیرم گرما با سکوت باز خواهد گشت.

—رنه شار، ترجمه‌ی حسین معصومی همدانی

حاشیه‌ی کتابی

حاشیه‌نویسی، مثل عکاسی، با خاطرات و یاد گذشته‌ها همراه است، گذشته‌ای که دیگر وجود ندارد و یادآوری‌اش گاهی با غم همراه است. مخالفان عکاسی می‌گویند عکسی را می‌گیری و سالها بعد ممکن است تحمل خاطرات این عکس برایت دشوار باشد. مگر نه اینکه عکس مربوط به گذشته‌ای است که دیگر نیست؟

به همین صورت است که حاشیه‌نویسی که بعضی اوقات با خاطراتی همراه است و اشاره‌هایی به بیرون کتاب می‌کند. دوازده سال قبل در آستربدرقه‌ی کتابی یادداشت کرده‌ام: «عباس ساعت دوازده می‌رسد به اصفهان. یادم نرود». حالا این را که می‌بینم دگرگون می‌شوم. عباس صفاری، کجا پر زدی؟

یکی در حال عصبی آلبوم عکس‌هایش را می‌سوزاند. یکی هم می‌گفت: «در حاشیه‌ی کتاب‌ها نباید چیزی از زندگی روزمره بنویسیم چون بعدها این‌ها، یادآوری این خاطرات، آزارمان می‌دهند. من هر بار این حاشیه‌ها را می‌خوانم منقلب می‌شوم. از عکس هم چندان خوشم نمی‌آید چون همیشه بازگشت به گذشته برایم دشوار است و رنجم می‌دهد».

—احمد اخوت، خاطرات کتابی

عطر دیار دور

چون با دو چشم فروبسته، در شب گرم پاییزی،
بوی سینه‌ی مشتاق تو را به‌دم درمی‌کشم،
ساحل‌های سعادت‌بخشی در نظرم گسترده می‌شوند.
تافته در اشعه‌های آفتاب گدازان؛

جزیره‌ای تن‌آسان که طبیعت در آن به بار می‌آورد،
درخت‌های عجیب و میوه‌های خوشگوار
مردانی که پیکرهای باریک و نیرومند دارند،
و زنانی که سادگی و صفای نگاهشان بیننده را به حیرت می‌افکند.

بوی تو مرا به اقالیم دلاویز می‌برد،
بندری گران‌بار از بادبان‌های و دکل‌ها می‌بینم
که هنوز از خستگی امواج دریا نیاسوده‌اند.

بدان‌هنگام که عطر تمربُن‌های سبز،
که در هوا شناور است و بینی مرا می‌آگند
در روانم با سرود دریانوردان درمی‌آمیزد.

—شارل بودلر، ترجمه‌ی محمدعلی اسلامی ندوشن

کک‌کی

دیری‌ست نعره می‌کشد از بیشه‌ی خموش
کک‌کی که مانده گم.

از چشم‌ها نهفته پری‌وار
زندان بر او شده است علفزار
بر او که او قرار ندارد
هیچ آشنا گذار ندارد.

اما به تن درست و برومند
کک‌کی که مانده گم
دیری‌ست نعره می‌کشد از بیشه‌ی خموش.

—نیما

شب همه شب

شب همه شب شکسته خواب به چشمم
گوش بر زنگِ کاروانستم
با صداهای نیم‌زنده ز دور
همعنان گشته همزبان هستم.

جاده اما ز همه‌کس خالی‌ست
ریخته بر سرِ آوار آوار
این منم مانده به زندان شب تیره که باز
شب همه شب
گوش بر زنگِ کاروانستم.

—نیما